آئین بزرگداشت روز ملاصدرا در شیراز

آئین بزرگداشت ملاصدرا فیلسوف شهیر قرن دهم هجری قمری در زادگاهش شهر شیراز برگزار شد.

به گزارش خبرگزاری فارس از شیراز، امشب (یکم خرداد ۹۸) آئین بزرگداشت روز ملاصدرا با حضور آیت‌الله احمد بهشتی رئیس مجمع حکمت فارس، آیت‌الله لطف‌الله دژکام امام‌جمعه شیراز،آیت‌الله علی‌اکبر کلانتری عضو مجلس خبرگان رهبری، حجت‌الاسلام مرتضی جوادی آملی رئیس بنیاد اسراء، کورش کمالی سروستانی مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس و جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه در مدرسه خان شیراز برگزار شد.

در ابتدای این آئین مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس، مدرسه خان را جایگاهی بلندآوازه نامید و اظهار داشت: جایگاه این مدرسه به روزگاران دور می‌رسد، وقتی الله‌وردی خان با همکاری امام قلی خان در شیراز بنایی را بنیاد نهاد که از آن روزگار تا به امروز عصاره هزار سال تفکر و اندیشه اسلامی را در خود پرورانده است.

کوروش کمالی سروستانی با بیان اینکه ملاصدرا پس‌ازآنکه نخستین مکتب عقلی شیراز در قرن هشتم پا گرفت،  مکتب عقلی دیگری را بنیان نهاد که در مدرسه خان شکل گرفت، افزود: این مکتب شامل منطق، فلسفه و کلام اسلامی است که با نام چهار حکیم شاخص و مطرح ایرانی یعنی فارابی، ابن‌سینا، سهروردی و ملاصدرا هویت یافته است.

وی یادآور شد: امروز نیز اگرچه به داشتن حکیمی بزرگ چون ملاصدرا می‌بالیم؛ اما گاه آن فرارسیده است که در زادگاه وی که بالندگی و مانایی‌اش نیز در آن رقم خورده است، اهتمامی ژرف‌تر در تصحیح و طبع آثار ارزشمند فلسفی او و حکمای فارس و بزرگان مکتب شیراز داشته باشیم.

در ادامه این آیین آیت‌الله احمد بهشتی رئیس انجمن حکمت فارس نیز گفت: کلام ملاصدرا همان فلسفه و فلسفه ملاصدرا همان کلام است گرچه برخی اصرار دارند فلسفه از کلام جدا شود یعنی فیلسوف نباید وارد بحث کلام شود.

آیت‌الله بهشتی توضیح داد: اگر صدرالمتالهین وارد عرصه تفسیر می‌شود چه تفسیر قرآن و چه حدیث، با همان فلسفه ملاصدرا سروکار داریم که در قالب تفسیر خود را نشان می‌دهد.

وی درعین‌حال با اشاره به منتقدان ملاصدرا نیز افزود: گاه حکمت متعالیه در نزد ملاصدرا گره می‌خورد و جواب نمی‌دهد؛ اما این حکمت متعالیه ظرفیت دارد و قابل بسط است.

وی اضافه کرد: علامه طباطبایی در همین حوزه حکمت متعالیه ظهور می‌کند. او هم فیلسوف است هم مفسر، هم فقیه  و هم اصولی و  تشخیص می‌دهد باید فلسفه را در حوزه علمیه قم وسعت داد و بدین ترتیب علامه این گره‌ها را می‌گشاید.

وی در خصوص اندیشه ملاصدرا در حوزه تفسیر عنوان کرد: ملاصدرا  با همان دیدی که در فلسفه دارد وارد عرصه قرآن می‌شود اما تفسیر به رأی نمی‌کند بلکه در تلاش است نظریه‌اش را بر قرآن عرضه کند.

حجت‌الاسلام مرتضی جوادی آملی رئیس بنیاد بین‌المللی علوم وحیانی اسراء نیز دیگر سخنران این نشست بود. وی بیان داشت: آینده متعلق به حکمت متعالیه و این شخصیت متعال است که با بال‌وپر گشودن به این اندیشه و بساط علم  را به گونه دیگری رقم زد.

وی با بیان اینکه ملاصدرا حلقه‌های علم را به‌صورت یک کاروان هم‌رنگ کرد، افزود: عارفان، حکما، متکلمان و حتی طبیعت‌گرایان درباره حکمت متعالیه اظهارنظر می‌کنند و درواقع این دانش فراز آمده و به بلندای آفتاب رسیده است.

جوادی آملی ادامه داد: بزرگی و عظمت ملاصدرا به بزرگی اندیشه اوست و وی حکمت را از همه شئون ظاهری و مادی دور داشت؛ به عبارت بهتر حکمت چراغی بود که در دل وی روشن شد و او هر جا که این چراغ روشن بود در زیر سایه‌اش حرکت می‌کرد.

وی خاطرنشان کرد: ملاصدرا  کاروانی از علم بود، یعنی با تکیه‌بر هر علمی ازلحاظ موضوع، روش و هدف و نگاه و بینش ملاصدرا تنها از کسانی برمی‌آید که از علم به‌عین درآیند.

جوادی آملی افزود:ملاصدرا هیچ محدودیتی برای علم قائل نشد و از دوره آغازین، علم را آغاز کرد به همه آنچه بر آن نام علمی داریم و در حوزه اندیشه فراجناحی است، دست‌یافت، مسائل فلسفی را تا نهایت پی می‌گرفت و به سرانجام می‌رساند و با قطع‌نظر از مسائل بی‌شماری که در درون آن دستگاه معرفی شکل می‌یابد، نفس علم را به کمال رساند.

وی همچنین گفت:ملاصدرا در فلسفه، کلام و عرفان با مشرب‌های مختلف سعی داشت با حرمت‌گذاری به آن علم بر اساس همان علم مطالب را پیش برد و در چارچوب شکل یافته بر توسعه و ارتقای آن بیفزاید.

جوادی آملی تصریح کرد:از امتیازات بزرگ ملاصدرا و حکمتش همراه کردن کاروان علم و یکرنگ کردن آن است؛ صدرا فقط به زبان عقل باور داشت و از برهان و استدلال بهره می‌جست و هیچ‌گاه از آن پا فراتر یا فروتر نگذاشت.

محمد بن ابراهیم شیرازى ملقب به صدرالدین و مشهور به ملاصدرا یا صَدرالمُتِألِّهین در حدود سال ۹۷۹ یا ۹۸۰ ق در شهر شیراز به‌دنیا آمد.

در آغاز جوانى براى تحصیل به اصفهان رفت، که مرکز علمى آن روزگار ایران بود و صفویان در آن‌جا مدارس متعددى دایر کرده بودند که علما دانش‌های گوناگون را در آن‌ها تدریس می‌‌کردند. نزد شیخ بهائى و میرداماد و میرابوالقاسم فندرسکى علوم نقلى و حکمت را آموخت. پس از تکمیل تحصیلات و نیز با فشار بعضى از علماى ظاهربین، که با مشرب عرفانى او مخالف بودند، اصفهان را ترک کرد و به کهَک قم رفت و هفت سال، یا بنا بر قولى، پانزده سال در آن‌جا به ریاضت مشغول شد. رفته‌رفته آوازۀ ملاصدرا در اطراف و اکناف پیچید و مریدان و طالبان بسیارى به حضورش شتافتند.

در این هنگام الله‌وردى خان، والى فارس، مدرسه‌ای در شهر شیراز بنا کرد و از ملاصدرا دعوت کرد تا به وطن خویش بازگردد و در آن مدرسه به تدریس بپردازد. با حضور وى در شیراز مدرسۀ خان مهم‌ترین مرکز علمى ایران شد و تا هنگام حیات وى طالبان علم را از دور و نزدیک به خود جلب می‌‌کرد.

ملاصدرا تا پایان عمر در شیراز به تألیف و تدریس پرداخت و در این مدت هفت بار، پیاده به خانۀ خدا سفر کرد و در بازگشت از هفتمین سفر، در بصره در سال ۱۰۵۰ هجری قمری درگذشت.